Standaardnormen

ODIS probeert waar mogelijk zich te conformeren aan internationale standaardnormen. Onder meer volgende standaarden werden in de databank aangewend:

ISAD(G)

General International Standard Archival Description [ISAD(G)] is een standaard voor het structureren en beschrijven van informatie over archieven. Door het gebruik van deze regels hoopt men de beschrijvingspraktijk internationaal enigszins te harmoniseren. ISAD bouwt verder op oudere (nationale) standaarden, zoals het Britse Manual for archive description (MAD) en de Canadese Rules for archival description (RAD).

Van in den beginne werd de ontwikkeling van ISAD(G) gepatroneerd door de International Council on Archives (ICA) die er een speciale werkgroep voor oprichtte, de ICA Ad Hoc Commission on Descriptive Standards (ICA/DDS). De standaard werd in 1994 aanvaard en vond snel veel navolging over de hele wereld. In 1999 werd hij herzien, en in 2004 kwam een Nederlandse vertaling tot stand.

ISAD(G) definieert het concept van de hiërarchische structuur en bepaalt bij het beschrijven welke gegevens op welk niveau moeten worden ingebracht. Als zodanig is het een structurele standaard, een blauwdruk die de elementen opsomt, waaruit een beschrijving kan bestaan. Dat levert een schema op, dat internationaal gebruikt kan worden en aldus de uitwisseling van informatie over archieven mogelijk maakt.

ISAD(G) definieert volgende elementen:

• Het concept meer-niveau beschrijving (multilevel description). In principe zijn de beschrijvingsregels van ISAD(G) van toepassing op de verschillende niveaus waarop archiefbeschrijvingen mogelijk zijn.
• Vier basisregels voor dergelijke beschrijvingstechniek:
  • beschrijven van algemeen naar bijzonder,
  • het beschreven niveau,
  • koppelen van elke beschrijving aan haar bovenliggende beschrijvingseenheid,
  • informatie niet herhalen op lagere niveaus.
• 26 elementen verdeeld over zeven velden.

De ODIS-hoofdsteekkaart Archieven is ISAD-conform.

ISAAR(CPF)

Parallel met de hogervermelde ISAD(G) werd door de International Council on Archives (ICA) ook een standaard ontwikkeld voor beschrijvingen van en contextuele informatie in verband met archiefvormers (archiefvormende organisaties-instellingen, personen en families).

De International Standard Archival Authority Record for Corporate Bodies, Persons and Families [ISAAR(CPF)] is een formaat voor zogenaamde authority files, georganiseerde gehelen van authority records. Dat zijn op hun beurt gestandaardiseerde beschrijvingen van entiteiten in een access point (een zogenaamde authority entry) en bieden bovendien andere informatie-elementen die de betrokken entiteit beschrijven en naar andere authority entries kunnen verwijzen.

ISAAR(CPF) werd ontworpen door de ICA Ad Hoc Commission on Descriptive Standards, opgericht te Stockholm in januari 1993. In 1996 werd de eerste versie gepubliceerd, in 2004 een tweede. In 2006 werd een Nederlandse vertaling voorgesteld.

ISAAR(CPF) bestaat uit vier velden:

• Identiteit (unieke code en definitie van gestandaardiseerde ontsluitingstermen)
• Beschrijving (met relevante gegevens over aard, context en activiteiten van de beschreven entiteit)
• Relaties (met gegevens over relaties met andere organisaties, personen en/of families)
• Beheer (met gegevens die de geautoriseerde beschrijving op een unieke wijze identificeren en met gegevens die aangeven hoe, wanneer en door welke instantie de geautoriseerde beschrijving werd gecreëerd en onderhouden).

Ieder veld bestaat op zijn beurt uit een aantal beschrijvingselementen, in totaal 27. Voor een beschrijving zijn vier elementen verplicht: soort entiteit (nl. organisatie, persoon of familie); de geautoriseerde naam van de entiteit; de bestaansperiode van de entiteit; en de identificatiecode van de geautoriseerde beschrijving. De overige elementen zijn facultatief.

De uitgangspunten en structuur van ISAAR(CPF) werden geïntegreerd in de ODIS-databank. De inhoud van de hoofdsteekkaarten Personen en Organisaties kan in een ISAAR-conform formaat worden opgeroepen.

ISO 3166

ISO 3166 Codes for the representation of names of countries geeft een lijst van 239 landsnamen (officiële, verkorte namen) in alfabetische volgorde (ISO 3166-1) en een code bestaande uit twee letters (ISO 3166-1-Alpha-2).

Deze standaard wordt onder meer aangewend in de geografische thesaurus van ODIS.

ISO-639-2

ISO 639-2 Codes for the representation of names of languages werd uitgevaard in 1998, na liefst negen jaren ontwikkelingstijd. ISO-639-2 werd ontwikkeld vanuit de MARC-Code List of Languages. Ze biedt een drieletter-code voor 464 talen. Het onderhoud werd toevertrouwd aan de US Library of Congress.

Deze standaard wordt gebruikt in de ODIS-keuzelijst Talen.

ISCED 1997

ISCED 1997 International Standard Classification of Education werd ontwikkeld door de Unesco. Ze wil een universele classificatie bieden van onderwijsvormen, teneinde een internationale vergelijking mogelijk te maken. De eerste versie werd ontwikkeld in de jaren 1970. De laatste herziening dateert van november 1997.

ISCED-1997 biedt een structuur voor het samenbrengen en presenteren van onderwijs-gegevens.

ODIS implementeert de basisstructuur van ISCED in de ODIS-keuzelijst Onderwijsniveaus.

HISCO

HISCO Historical International Standard Classification of Occupations wordt ontwikkeld door een internationale groep van historici, verenigd in de Historical International Social Mobility Group (HISMA). Deze standaard bouwt verder op de International Standard Classification of Occupations (ISCO-68), ontwikkeld binnen de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO). Men hoopt hiermee het internationale vergelijkende onderzoek van beroepsgegevens en sociale mobiliteit te ondersteunen. De standaard verscheen in een papieren versie in 2002: HISCO. Historical International Standard Classification of Occupations, door Marco H.D. van Leeuwen, Ineke Maas and Andrew Miles (Leuven: University Press Leuven, 2002, 441 p.)